Khó thay được làm người, khó thay được sống còn...

I.

1.Một thời, Thế Tôn trú ở Vesali, Đại Lâm, tại giảng đường Trùng Các

Lúc bấy giờ Thế Tôn gọi các tỷ kheo:

 -“Này các tỷ kheo”

 -“Thưa vâng, bạch Thế Tôn”

 Các tỷ kheo ấy vâng đáp Thế Tôn, Thế Tôn nói như sau:

2. Ví như, này các Tỷ-kheo, một người quăng một khúc gỗ có một lỗ hổng vào biển lớn. Tại đấy có con rùa mù, sau mỗi trăm năm nổi lên một lần.

3. Các ông nghĩ thế nào, này các Tỷ-kheo, con rùa mù ấy sau mỗi trăm năm nổi lên một lần, có thể chui cổ vào khúc gỗ có một lỗ hổng hay không?

- Năm khi mười họa may ra có thể được, bạch Thế Tôn.  Nếu có được chăng nữa, bạch Thế Tôn, thời chỉ được một lần sau một thời gian rất lâu dài.

4. - Ta tuyên bố rằng còn mau hơn, này các Tỷ-kheo, là con rùa mù ấy, sau mỗi trăm năm nổi lên một lần, có thể chui cổ vào khúc gỗ có một lỗ hổng ấy; còn hơn kẻ ngu, khi một lần đã rơi vào đọa xứ để được làm người trở lại. Vì sao?

5. Vì rằng ở đấy không có pháp hành, chánh hành, thiện nghiệp, phước nghiệp. Ở đấy, này các Tỷ-kheo, chỉ có ăn thịt lẫn nhau, và chỉ có người yếu bị ăn thịt. Vì sao?

6. Vì không thấy được bốn Thánh đế. Thế nào là bốn? Thánh đế về Khổ, Thánh đế về Khổ tập, Thánh đế về Khổ diệt, Thánh đế về Con đường đưa đến khổ diệt.

7. Do vậy, này các Tỷ-kheo, một cố gắng cần phải làm để rõ biết: "Ðây là Khổ". Một sự cố gắng cần phải làm để rõ biết: "Ðây là Khổ tập". Một sự cố gắng cần phải làm để rõ biết: "Ðây là Khổ diệt". Một sự cố gắng cần phải làm để rõ biết: "Ðây là Con đường đưa đến khổ diệt".

II.

1. Một thời, Thế Tôn trú ở Vesali, Đại Lâm, tại giảng đường Trùng Các

Lúc bấy giờ Thế Tôn gọi các tỷ kheo:

 -“Này các tỷ kheo”

 -“Thưa vâng, bạch Thế Tôn”

 Các tỷ kheo ấy vâng đáp Thế Tôn, Thế Tôn nói như sau:

2. - Ví như, này các Tỷ-kheo, quả đất lớn này chỉ toàn một bãi nước, và một người đến ném xuống đấy một khúc cây có một lỗ hổng. Rồi gió phương Ðông thổi nó trôi về phương Tây; gió phương Tây thổi nó trôi về phương Ðông; gió phương Bắc thổi nó trôi về phương Nam; gió phương Nam thổi nó trôi về phương Bắc. Tại đấy, một con rùa mù cứ mỗi trăm năm nổi lên một lần.

3. Các ông nghĩ thế nào, này các Tỷ-kheo, con rùa mù ấy sau mỗi trăm năm nổi lên một lần, có thể chui cổ vào trong khúc cây có một lỗ hổng không?

- Thật khó được vậy, bạch Thế Tôn, con rùa mù ấy, sau mỗi trăm năm nổi lên một lần, có thể chui cổ vào trong khúc cây có một lỗ hổng ấy!

4. Thật khó được vậy, này các Tỷ-kheo, là được làm người! Thật khó được vậy, này các Tỷ-kheo, là Như Lai xuất hiện ở đời, bậc A-la-hán, Chánh Ðẳng Giác! Thật khó được vậy, này các Tỷ-kheo, là Pháp và Luật này do Như Lai thuyết giảng chiếu sáng trên đời.

5. Nhưng nay, này các Tỷ-kheo, các ông đã được làm người, và Như Lai xuất hiện ở đời, bậc A-la-hán, Chánh Đẳng Giác. Và Pháp và Luật được Như Lai thuyết giảng chói sáng ở đời.

6. Do vậy, này các Tỷ-kheo, một cố gắng cần phải làm để rõ biết: "Ðây là Khổ". Một sự cố gắng cần phải làm để rõ biết: "Ðây là Khổ tập". Một sự cố gắng cần phải làm để rõ biết: "Ðây là Khổ diệt". Một sự cố gắng cần phải làm để rõ biết: "Ðây là Con đường đưa đến khổ diệt".

“Khó thay được làm người

Khó thay được sống còn

Khó thay nghe diệu Pháp

Khó thay Phật ra đời”